آزمايشات

موضوع آ زمایش : رنگرزی پشم با رنگهای کرومی

وسایل مورد نیاز :

 بشر (به عنوان حمام رنگرزی )، همزن ، دما سنج ،پیپت ، پیست ، استوانه مدرج ، هیتر ، رنگ  کرومی ، کالای پشم (0.2gr) ، آب مقطر. بیکرومات سدیم ، اسید استیک .

هدف از ازمایش : دندانه دادن لیف قبل از رنگرزی ، بعد از رنگرزی و همزمان با آن و تاثیر آن بر روی ثبات رنگهای کرومی .

تئوری آزمایش :

 رنگهای کرومی ، وزن مولکولی کمی دارند و اگر بصورت اسیدی ( بدون دندانه دادن ) رنگ شوند ثبات ان بر روی لیف بسیار کم خواهد بود و در آب سرد و ولرم رنگ پس میدهند . برای جلوگیری از این مشکل باید این مولکولها را بزرگتر کرد  و این کار توسط دندانه دادن صورت میگیرد . دندانه دو مولکول را به هم متصل کرده و باعث بزرگ سدن این مولکولها میگردد و در این صورت دندادنه از یک طرف و مولکولها از دو طرف به لیف وصل میشوند و ثبات رنگ را افزایش میدهند . در سه حمام جدا گانه تاثیر دندانهای درپیشین ، پسین و توام رنگرزی را بر روی خامه و همچنین رنگ ایجاد شده و تاثیرات آن بر روی ثبات خامه رنگرزی شده را بررسی مینماییم .

دندانه در این آزمایش ، بیکرومات سدیم و اسید آن اسید استیک  خواهد بود.

L:R   (100:1)   , و کالا را (0.2 gr )   در نظر میگیریم .

منحنی دندانه و رنگرزی زیر را برای آزمایش در نظر میگیریم .

الف ) منحنی دندانه :

ب  ) منحنی رنگرزی :

روش کار :

 در مرحله اول این ازمایش ابتدا خامه را توسط بیکرومات سدیم دندانه میدهیم و با توجه به درصد های مورد نیاز مقدار بیکرومات سدیم ، اسید و آب مقطر را محاسبه میکنیم و به همراه کالا در بشر میریزیم .

 و با توجه به منحنی دندانه  عمل میکنیم . پس از دندانه دادن و شستن خامه و نگه داشتن نصف کالا برای مشاهدات و تاثیر دندانه بر روی خامه ، نیم دیگر خامه دندانه داده شده را در مرحله دوم با توجه به درصد های داده شده و محاسبه مقدار مورد نیاز ، با رنگ کرومی عملیات رنگرزی را انجام میدهیم . پس از شستشوی خامه رنگ شده آن را به همراه (0.2 gr)  خامه سفید و (20 cc)   آب مقطر را درون بشر ریخته و روی هیتر قرار میدهیم تا ثبات رنگ را بررسی نماییم  .

حمام شماره 1 دندانه : بیکرومات سدیم 3%) )   ، اسید استیک (3%)   

  0.6cc= 1  /  3  *  0.2   =  اسید استیک

0.6cc  = 1  /  3  *  0.2   =  بیکرومات سدیم

20  - (  0.6  + 0.6  ) = 18.8 cc = آب مقطر

مشاهدات : پس از دندانه دادن خامه سفید رنگ به خود گرفته  وخامه  آماده رنگرزی میباشد.

حمام شماره 1 رنگرزی : رنگ کرومی (1%)   ، اسید استیک (3%)

   0.3cc= 1  /  3  *  0.1   =    اسید استیک

   0.1cc= 1  /  1  *  0.1   =  رنگ کرومی

20  - (  0.3  + 0.1  ) = 19.6cc = آب مقطر

مشاهدات :

÷س از طی زمان با دماهای موجود بر روی منحنی کالا به خود رنگ گرفته و پس از امتحان ثبات رنگ مشاهده میشود که خامه مقادیری رنگ پس میدهد و از ثبات کاملی برخوردار نمی باشد .

نمونه های بدست آمده :

حمام شماره 2 :

روش کار : در این آزمایش و دندانه دادن را با هم انجام میدهیم (دندانه توام ) و منحنی رنگرزی را برای این حمام به کار میبریم  ، با توجه به درصد های داده شده و محاسبه مقادیر آنها به همراه 0.2gr خامه درون بشر میریزیم و ان را رنگ میکنیم . پس از رنگ کردن و مشاهده محصول رنگی ، ثبات آن را بررسی میکنیم .

حمام شماره 2 ( رنگ و دندانه همزمان ) : رنگزای کرومی 1%  ، بیکرومات سدیم 3%  اسید استیک 3%

   0.6cc= 1  /  3  *  0.2   =    اسید استیک

   0.2cc= 1  /  1  *  0.2   =  رنگ کرومی

0.6cc  = 1  /  3  *  0.2   =  بیکرومات سدیم

20  - (  0.6  + 0.6 + 0.2) = 18.6cc= آب مقطر

مشاهدات : پس از طی مراحل رنگرزی و آبکش نمودن پشم ، رنگ متفاوت از نمونه شماره 1 بدست امده . در آزمایش ثبات رنگ نیز مشاهده نمودیم که خامه مقداری رنگ پس داده اما نه به اندازه نمونه شماره 1.

نمونه های بدست آمده :

حمام شماره 3 :

روش کار : در این آزمایش ابتدا خامه مورد نظر را رنگ کرده و سپس دندانه میدهیم و ثبات رنگ را بر روی آن بررسی میکنیم و بر طبق منحنی رنگرزی مربوطه عمل میکنیم  سپس خامه رنگ شده را دندانه میدهیم .البته عملیات دندانه بر طبق منحنی آن انجام میدهیم  و ان گاه ثبات رنگی آن را بررسی میکنیم .

حمام شماره 3 رنگرزی : رنگ کرومی (1%)   ، اسید استیک (3%)

   0.6cc= 1  /  3  *  0.2   =    اسید استیک

   0.2cc= 1  /  1  *  0.2   =  رنگ کرومی

20  - (  0.6  + 0.2) = 19.2cc= آب مقطر

مشاهدات : پس از رنگرزی ، خامه رنگ را به خود گرفته در این حالت ما از دندانه استفاده نکرده ایم بنا بر این ثبات رنگ را بر روی خامه آزمایش میکنیم . مشاهده میگردد که خامه از ثبات رنگی کافی برخوردار نبوده و رنگ قابل ملاحظه ای را پس میدهد  .

نمونه های بدست امده :

حمام شماره 3 در دندانه : بیکرومات سدیم 3%) )   ، اسید استیک (3%)  

  0.3cc= 1  /  3  *  0.1   =  اسید استیک

0.3cc  = 1  /  3  *  0.1   =  بیکرومات سدیم

20  - (  0.3  + 0.3  ) = 19.4 cc = آب مقطر

(چون نیمی از کالای رنگ شده را برای مشاهدات نگاه داشتیم برای دندانه و محاسبات آن نیمی از کالا را بررسی میکنیم )

مشاهدات :

 پس از مشاهده نمودن رنگ خامه رنگرزی شده ، آزمایش ثبات رنگ را بر روی آن انجام دادیم و مشاهده موودیم که این نمونه کمترین رنگ ممکن را نسبت به دو نمونه قبل پس داد .

نمونه بدست آمده :

نتیجه گیری : در سه آزمایش فوق ماتاثیر دندانه را برای رنگهای کرومی در سه مرحله ( پیشین ، پسین ، توام ) را مشاهده نمودیم و دیدیم که در آزمایش 1و 2 خامه حاصله ثبات رنگی کافی را نداشت اما در آزمایش شماره 3 یعنی ابتدا رنگ و بعد دندانه ، خامه رنگ شده از ثبات نسبتا خوبی برخوردار بود و دندانه  بی کرومات سدیم به علت رنگدهی به پشم بر روی فام رنگی حاصله تاثیر گذار میباشد و رنگ روشن را به رنگ تیره تر مبدل مینماید .