آزمايشات

موضوع آزمایش : رنگرزی پشم و ابرشم و پنبه با رنگهای راکتیو

وسایل و مواد مورد نیاز :

بشر (به عنوان حمام رنگرزی )، همزن ، دما سنج ،پیپت ، پیست ، استوانه مدرج ، هیتر ، رنگزای راکتو ، اسید استیک ، کربنات سدیم ، الیاف ( پشم ، ابریشم و پنبه )

هدف از آزمایش : بررسی اثر اسید  بر  الیاف رنگ شده توسط رنگزای راکتیو

تئوری آزمایش :

در دو بشر 0.1 gr  پشم و 0.1gr  ابریشم را قرار میدهیم . رنگزای راتیو را در هر دو حمام به مقدار مساوی 1%   میریزیم با این تفاوت که در بشر  1   اسید نمیریزم و در بشر  2   مقدار  3%    اسید را وارد میکنیم . با توجه به  L: R   ( 100:1)  و وزن کالا 0.2 گرم ، حجم حمام را تعین میکنیم

منحنی رنگرزی :

روش کار : با توجه به درصد داده شده برای رنگزای راکتیو و اسید و داشتن مقدار کالا ، مقادیر لازم برای مواد فوق را به دست می آوریم .

  0.2 * 1  /  1 =  0.2cc=  رنگینه

0.2*3:1= 0.6cc  = مقدار اسید

مقدار آب مقطر برای بشر ها :

20-0.2 = 19.8cc= بشر شماره 1

20-(0.2+0.6) = 19.2cc= بشر شماره 2

در این ازمایش میخواهیم اثر اسید را بر روی الیافی ( پشم و ابریشم ) که توسط رنگزا های راکتیو رنگرزی میشوند را بررسی کنیم بنا بر این در بشر هایی که مقدار کالا و رنگزای مساوی دارند در یکی بدون اسید رنگرزی میکنیم . پس از آماده کردن حمام و اب مقطر مورد نیاز با توجه به منحنی رنگرزی  الیاف را رنگرزی میکنیم .

حمام شماره 1 :

 رنگزای راکتیو 0.2cc

آب مقطر 19.8cc

حمام شماره 2 :

رنگزای راکتیو 0.2cc

اسید 0.6 cc

آب مقطر 19.2cc

تفاوت رنگهای راکتیو با رنگهای اسیدی در این است که رنگهای راکتیو را پس از پایان رنگرزی و شستشو باید 5 دقیقه همراه کمی صابون جوشاند تا رنگهای سطحی از لیف جدا گردد و پس از این مرحله باید ثبات شستشویی را آزمایش کرد .

مشاهدات :

 در بشر 1 ، که بدون اسید رنگرزی شده بود پر رنگتر از بشر 2 که در ان 3 در صد اسید ریخته بودیم به عمل آمده .

در آزمایش ثبات شستشویی هم نمونه پشم انداخته شده در حمام رنگ به خود نگرفت .

نمونه های بدست آمده :

نتیجه گیری :

رنگزا های راکتیو پیوند بین مولکول رنگ و لیف از نوع پیوند کئو والانسی و یونی خواهد بود در حالت خنثی پیوند کئو والانسی تشکیل میگردد و برای این که ثبات بیشتری داشته باشد از پیوند یونی نیز استفاده میگردد و این کار از طریق اضافه کردن اسید صورت میگیرد ولی این اسید باید اسید ضعیف و به مقدار کم باشد تا ph  از 5.5   پایین تر نیاید در بشر 2 با اضافه کردن اسید و پایین آوردن   ph  از 5.5  موجب شده ایم که پیوندهای یونی بیش از کووالانسی تشکیل گردد و با این کار هم جذب رنگ کم میشود و هم ثبات پایین می اید .

در رنگهای راکتیو هدف ما پیوند کووالانسی است نه پیوند یونی بدلیل استحکام بیشتر این پیوند و پیوند یونی هم برای افزایش ثبات است .

موضوع آزمایش : رنگرزی پنبه توسط رنگزای راکتیو .

وسایل مورد نیاز : بشر (به عنوان حمام رنگرزی )، همزن ، دما سنج ،پیپت ، پیست ، استوانه مدرج ، هیتر ، رنگزای راکتو ، کربنات سدیم ، الیاف ( پشم ، ابریشم و پنبه )

هدف از ازمایش : رنگرزی لیف پنبه توسط رنگزای راکتیو به صورت سرد و گرم .

تئوری آزمایش : در دو بشر 0.2 gr پنبه را قرار میدهیم . رنگزای راتیو را در هر دو حمام به مقدار مساوی 1%   کربنات سدیم میریزیم بشر 3 را به صورت سرد و بشر 4 را به صورت گرم رنگرزی میکنیم .

روش کار برای بشر شماره 3 :

در این بشر  0.2 gr کالای پنبه و 5%  کربنات سدیم اضافه میکنیم به همراه 1%  رنگزای راکتیو .

  0.2 * 1  /  1 =  0.2cc=  رنگینه

0.2*5/1=1cc= مقدار کربنات سدیم

20-(1+0.2 ) = 18.8cc= مقدار آب مقطر

سپس لیف پنبه را در حمام قرار میدهیم و 60  دقیقه ان را در دمای اتاق میگذاریم .

روش کار برای حمام شماره 4 :

ابتدا رنگ به مقدار 1% و آب مقطر را در ون بشر میریزیم . مقدار کربنات سدیم که 5 درصد است کنار گذاشته و پس از جوشیدن حمام آن را اضافه میکنیم

  0.2 * 1  /  1 =  0.2cc=  رنگینه

0.2*5/1=1cc= مقدار کربنات سدیم

20-(1+0.2 ) = 18.8cc= مقدار آب مقطر

کربنات سدیم قلیایی ضعیف است و باید آن را پس از جوشش به حمام اضافه کرد اگر قلیا را در دمای 40 در جه و قبل از جوش اضافه کنیم  رنگ حاصله رنگی نایکنواخت خواهد بود .

منحنی رنکرزی :

با توجه به منحنی رنگرزی الیاف پنبه را رنگرزی میکنیم و پس از اتمام کار ، کالا را به همراه کمی صابون و اب مقطر به مدت 5 دقیقه میجوشانیم تا رنگهای سطحی جدا گردد و سپس آزمایش ثبات رنگ را انجام میدهیم .

مشاهدات : حمام شماره 3 رنگ کمی به خود گرفته و حمام شماره 4 رنگ بیشتری جذب لیف پنبه گردیده و ثبات هر دو هم خوب است .

نمونه های بدست آمده :

نتیجه گیری : با توجه به اینکه در هر دو حمام از یک نوع رنگزای راکتیو استفاده شده و در روش سرد لیف پنبه رنگ چندانی به خود نگرفته و در روش گرم لیف بخوبی رنگ شده نتیجه میگیریم که این رنگزا از نوع گرم است و باید منحتی حرارتی را برای این رنگزا بکار برد . ثبات رنگی هم مناسب بوده و پس آب فاقد رنگ میباشد .